ಹೊನ್ನೆಕುಡಿ!

ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷ್ ಮೆಹೆಂದಳೆಯವರು ಹೊನ್ನೆಕುಡಿ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನ ಬರೆದಿದ್ದರು. ಹೊನ್ನಿನಂತಹ ಮರಳಿರುವುದರಿಂದ ಹೊನ್ನೆಕುಡಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು. ಈ ಸಮುದ್ರ ತೀರದಲ್ಲಿ ಈಜಾಡುವುದು ಬಹಳ ಅಪಾಯಕಾರಿ.


ದೂರದಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರದೊಳಗೆ ಬಹುದೂರಕ್ಕೆ ಚಾಚಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಬೆಟ್ಟಗಳು. ತೀರದಲ್ಲೇ ಸಣ್ಣ ಬೆಟ್ಟಗಳೆರಡು ಕಡಲಿನೊಳಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರ ನುಸುಳಿರುವುದರಿಂದ, ಈ ಬೆಟ್ಟಗಳೆರಡರ ನಡುವಿನ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೫೦-೮೦ ಮೀಟರ್ ಉದ್ದದ ಪುಟ್ಟ ಬೀಚ್.


ಒಂದು ಬೆಟ್ಟದ ಮಗದೊಂದು ಕಡೆ ನದಿಯೊಂದು ಸಮುದ್ರ ಸೇರುವ ಸುಂದರ ದೃಶ್ಯವಿದ್ದರೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಬೆಟ್ಟದ ಮಗ್ಗುಲಿನಿಂದ ದೂರದಲ್ಲಿ ೨ ದ್ವೀಪಗಳ ದರ್ಶನ.


ನದಿ ಸಮುದ್ರ ಸೇರುವಲ್ಲಿ ಬೀಚ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸುಂದರ ಕಡಲ ತೀರಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಂದಕ್ಕೆ ’ಸೀಬರ್ಡ್’ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಈಗ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಉಳಿದ ಕೆಲವೊಂದು ಸುಂದರ ಕಡಲ ತೀರಗಳಲ್ಲಿ ಹೊನ್ನೆಕುಡಿಯೂ ಒಂದು.

ತೀರ್ಥಬರೆ ಜಲಧಾರೆ

೦೫-೧೦-೨೦೦೮.

ಬೆಟ್ಟಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುವ ಪುಟ್ಟ ಸುಂದರ ಹಳ್ಳಿಯಿದು. ಬೆಟ್ಟಗಳಿಂದ ಇಳಿದು ಬರುವ ಐದಾರು ತೊರೆಗಳು. ಈ ಎಲ್ಲಾ ತೊರೆಗಳು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಜಲಧಾರೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿವೆ. ಹಳ್ಳಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಆವೃತವಾಗಿರುವ ದಟ್ಟ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ ಈ ಜಲಧಾರೆಗಳಿಗೆ ಚಾರಣಗೈಯುವುದು ಒಂದು ಸಾಹಸವೇ ಸರಿ.


ಈ ಜಲಧಾರೆಯೊಂದನ್ನು ನೋಡಿ ನಂತರ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಹಳ್ಳಿಗೆ ಚಾರಣಗೈಯುವ ಪ್ಲ್ಯಾನ್ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಹೊರಟೆವು. ಸುಮಾರು ೧೫ ನಿಮಿಷ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲೇ ಗದ್ದೆಗಳ ನಡುವೆ ಸಾಗಬೇಕು. ಅನತಿ ದೂರದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟವೊಂದರ ಸುಂದರ ದೃಶ್ಯ. ಗದ್ದೆಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ಒಂದೈದು ನಿಮಿಷ ಸಾಗಿದ ಬಳಿಕ ನದಿಯೊಂದು ಎದುರಾಯಿತು.


ನದಿಯ ಹರಿವಿನ ಬದಿಯಲ್ಲೇ ಸಾಗಿ ಜಲಧಾರೆಯ ಸನಿಹ ತಲುಪಿದಾಗ ಅಲ್ಲೊಂದು ಒಂಟಿ ಮನೆ. ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಮೂಜಿನಬರೆ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಮನೆಯ ಮುಂದೆ ನಾಲ್ಕು ಗದ್ದೆಗಳು. ಗದ್ದೆಗಳಾಚೆಗಿರುವ ಕಾಡನ್ನು ದಾಟಿದರೆ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ನಿಂತಿರುವ ಕಾಡಿನಿಂದಾವೃತ ಬೆಟ್ಟ. ಮನೆಯ ಹಿಂದೆ ಕಾಡಿನ ನಡುವಿಂದ ಜಲಧಾರೆಯ ಅಪ್ರತಿಮ ನೋಟ. ಈ ಒಂಟಿ ಮನೆಯ ಪರಿಸರವನ್ನು ನಾವೆಲ್ಲಾ ಬಹಳ ಇಷ್ಟಪಟ್ಟೆವು.


ಈ ಮನೆಯ ಹಿಂದೆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರ ಸಾಗಿದರೆ ಅದ್ಭುತ ದೃಶ್ಯ. ೫೦-೮೦ ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿರಬಹುದು ಎಂದು ಊಹಿಸಿದ್ದೆವು. ಆದರೆ ತೀರ್ಥಬರೆ ಜಲಧಾರೆ ೨೫೦ ಅಡಿಯಷ್ಟೆತ್ತರದಿಂದ ೨ ಪ್ರಮುಖ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಧುಮುಕುತ್ತಿತ್ತು! ಜಲಧಾರೆಗೆ ೨ ಪ್ರಮುಖ ಹಂತಗಳಿವೆ ಎನ್ನಬಹುದು. ಎರಡೂ ಹಂತಗಳು ೧೦೦ ಅಡಿಗೂ ಮಿಕ್ಕಿ ಎತ್ತರದಿಂದ ಧುಮುಕುತ್ತವೆ.


ಹಿಂತಿರುಗುವಾಗ ಹಳ್ಳದ ತಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತ ಸ್ಥಳವೊಂದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ ಜಲಕ್ರೀಡೆಯಾಡಿ ಊಟ ಮುಗಿಸಿದೆವು. ಇಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತು ವಿಶ್ರಮಿಸಿದೆವು ಕೂಡಾ. ನದಿಯ ಪ್ರಶಾಂತ ಹರಿವು ಮತ್ತು ತಂಪಿನ ವಾತಾವರಣ ಮುಂದಿರುವ ಕಠಿಣ ಚಾರಣಕ್ಕೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಅಣಿಯಾಗಿಸಿತು.


ಈಗ ಮತ್ತೆ ಕಾಡನ್ನು ಹೊಕ್ಕಿ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವ ಹಳ್ಳಿಯೆಡೆ ಚಾರಣವನ್ನಾರಂಭಿಸಿದೆವು. ಕೂಡಲೇ ಇಂಬಳಗಳು ದಾಳಿಯನ್ನಾರಂಭಿಸಿದವು. ದಟ್ಟ ಮತ್ತು ಸುಂದರ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಏರುದಾರಿ. ಅರ್ಧ ದಾರಿ ಕ್ರಮಿಸಿದಾಗ ನಾಲ್ಕಾರು ಕಾಡುಕೋಣಗಳಿದ್ದ ಗುಂಪೊಂದು ನಮ್ಮನ್ನೇ ದುರುಗುಟ್ಟಿ ನೋಡುತ್ತಾ ನಿಂತಿದ್ದವು. ಹತ್ತೇ ಸೆಕೆಂಡು. ಬಳಿಕ ಕಾಡಿನ ಇಳಿಜಾರಿನಲ್ಲಿ ಮರೆಯಾದವು. ನಾನು ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ನನ್ನೊಬ್ಬನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಉಳಿದವರಿಗೆ ಈ ಕಾಡುಕೋಣಗಳು ಕಾಣಸಿಕ್ಕವು. ಅವು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಸದ್ದು ಮಾತ್ರ ನನಗೆ ಕೇಳಿಸಿತು. ಸುಮಾರು ೧೦೦ ನಿಮಿಷಗಳ ಚಾರಣದ ಬಳಿಕ ಈ ಸುಂದರ ಹಳ್ಳಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದೆವು. ಇಲ್ಲೊಂದಿಷ್ಟು ಸಮಯ ಕಳೆದು ಮರಳಿದೆವು ಉಡುಪಿಗೆ.

ಮಾಹಿತಿ: ಶ್ರೀಪತಿ ಹೆಗಡೆ ಹಕ್ಲಾಡಿ

ಶಂಭುಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ - ಕುಂದಗೋಳ

೨೦-೦೧-೨೦೦೯.

ಕುಂದಗೋಳದ ಶಂಭುಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಎಲೆಮರೆಯ ಕಾಯಿಯಂತೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಬಸ್ಸು ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಹತ್ತು ನಿಮಿಷಕ್ಕೂ ಕಡಿಮೆ ನಡೆದರೆ ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣದಲ್ಲಿರಬಹುದು. ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಆಧುನೀಕರಣಗೊಳಿಸುವ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಅಂದಗೆಡಿಸಲಾಗಿದೆ ಎನ್ನಬಹುದು. ಈ ಏಕಕೂಟ ದೇವಾಲಯದ ಗೋಪುರವನ್ನು ನೂತನವಾಗಿ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮುಖಮಂಟಪದ ಮೇಲೂ ಅರ್ಧಗೋಡೆ ತರಹದ ರಚನೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಮುಖಮಂಟಪದ ಛಾವಣಿಯ ಕಲ್ಲಿನ ಹೊರಚಾಚುಗಳಿಗೆ ಈಗ ಕಂಬಗಳನ್ನು ಆಧಾರದಂತೆ ಇಟ್ಟು ಚಂದಗಾಣಿಸಲು ಹೋಗಿ ಅಸಹ್ಯಗೊಳಿಸಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.


ಮುಖಮಂಟಪ, ನವರಂಗ ಮತ್ತು ಗರ್ಭಗುಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯದ ’ಹೈ ಲೈಟ್’ ಎಂದರೆ ಮುಖಮಂಟಪದಲ್ಲಿರುವ ಕಂಬಗಳು. ಈ ಕಂಬಗಳು ಬಹಳ ನಯವಾದ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಬೆರಗುಗೊಳಿಸುವಂತಹ ಹೊಳಪನ್ನು ಇನ್ನೂ ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡಿವೆ. ಕೋಟೆಪುರದ ಕೈಟಭೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯದ ಕಂಬಗಳೂ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಹೊಳಪನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡಿವೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ ತರಹದ ಕಂಬಗಳು ಮಾಮೂಲು. ಆದರೆ ಈ ತರಹದ ಹೊಳಪು... ಬಹಳ ಬಹಳ ಅಪರೂಪ. ಒಂದೆರಡು ಭಗ್ನಗೊಂಡಿರುವ ಕಂಬಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಉಳಿದೆಲ್ಲಾ ಕಂಬಗಳು ಅದ್ಭುತವಾದ ಹೊಳಪನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು.


ಮುಖಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಲೆಕ್ಕದ ಪ್ರಕಾರ ೬೦ ಕಂಬಗಳಿರಬೇಕಿತ್ತು. ಆದರೆ ೫೨ ಮಾತ್ರ ಇವೆ. ನವರಂಗದ ದ್ವಾರದ ಹೊರಗೆ ಆಸೀನನಾಗಿರುವ ನಂದಿಯ ಇಕ್ಕೆಲಗಳಲ್ಲಿ ೪ ಕೋಣೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕೋಣೆಗಳನ್ನು ಆಚೀಚೆ ಇರುವ ೮ ಕಂಬಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಖೇದಕರ.


ನವರಂಗ ಮತ್ತು ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ನೆಲಕ್ಕೆ ಮಾರ್ಬಲ್ ಹಾಸಲಾಗಿದೆ. ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಗೋಡೆಗೂ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಎತ್ತರದವರೆಗೆ ಮಾರ್ಬಲ್ ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ದ್ವಾರ ೬ ತೋಳಿನದ್ದಾಗಿದ್ದು ಇಕ್ಕೆಲಗಳಲ್ಲಿ ಕವಾಟಗಳಿವೆ. ಒಂದು ಕವಾಟದಲ್ಲಿ ಗಣೇಶನ ಆಕರ್ಷಕ ಮೂರ್ತಿಯಿದ್ದರೆ ಇನ್ನೊಂದರಲ್ಲಿ ಪಾರ್ವತಿಯ ಮೂರ್ತಿಯಿದೆ. ನವರಂಗದ ದ್ವಾರದ ಬಳಿಯೇ ಆಸೀನನಾಗಿರುವ ನಂದಿಯ ಕರಿಕಲ್ಲಿನ ಮೂರ್ತಿ ಕೂಡಾ ನಯವಾಗಿದ್ದು ಬಹಳ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ.


ಚಾಲುಕ್ಯ ಕಾಲದ ನಿರ್ಮಾಣವೋ ಅಥವಾ ಹೊಯ್ಸಳ ಕಾಲದ ನಿರ್ಮಾಣವೋ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಮುಖಮಂಟಪದ ಸುತ್ತಲೂ ಹೊರಗೋಡೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆ ಹೊಯ್ಸಳ ಸಿಂಹವೇ ರಾರಾಜಿಸುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಮುಖಮಂಟಪದ ಒಳಭಾಗದ ಛಾವಣಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಚಾಲುಕ್ಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿರುವ ತಾವರೆಗಳ ಕೆತ್ತನೆಯಿವೆ. ಚಾಲುಕ್ಯರು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಹೊಯ್ಸಳರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ದೇವಾಲಯವಿರಬಹುದು.