ಕಳಚೆ ಕಲ್ಲು!

ಕಳಚೆ! ಈ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೮೦ ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿರುವ ಕಲ್ಲೊಂದಿದೆ ಎಂದು ನೋಡೋಣವೆಂದು ತೆರಳಿದರೆ, ಇಳಿಜಾರಿನ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಚಲಿಸಿದರೂ ಇಳಿಜಾರು ಮುಗಿಯುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಕಳಚೆಯೂ ಬರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಕಲ್ಲೂ ಸಿಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.


ಸುಮಾರು ೫ ಕಿ.ಮಿ.ನಷ್ಟು ಕ್ರಮಿಸಿದ ಬಳಿಕ ತಿರುವೊಂದರ ಬಳಿ ಗಗನದೆತ್ತರಕ್ಕೆ ಏರಿದಂತೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಯಿತು ಕಳಚೆ ಕಲ್ಲು.


ಈ ಸಣ್ಣ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅಚೀಚೆ ಬಂಡೆಗಳ ಸಮೂಹ. ರಸ್ತೆಯ ಒಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಉದ್ದದ ಕಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ಸಡ್ಡು ಹೊಡೆದಂತೆ ಸುಮಾರು ೪೦ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಇನ್ನೊಂದು ಕಲ್ಲು ಅಥವಾ ಬಂಡೆ. ಕಳಚೆ ಕಲ್ಲಿನ ಸುತ್ತ ಮಾನವ ಸರಪಳಿ ಮಾಡುವುದಾದರೆ ೧೭-೨೦ ಜನರು ಬೇಕಾಗಬಹುದೇನೋ.


ಕಳಚೆ ಕಲ್ಲನ್ನು ನೋಡಲು ಕಳಚೆಗೆ ತೆರಳುವುದೇ ಒಂದು ಅನುಭವ!

ಮಾಹಿತಿ: ಕೇಶವ ಹೆಗಡೆ ಕೊರ್ಸೆ

ಸದಾಶಿವಘಡ

ಕಾಳಿ ನದಿಯನ್ನು ಸೀಳಿದಂತೆ ತೋರುವ ಸೇತುವೆ. ಅನತಿ ದೂರದಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗುವ ಕಾಳಿ.


ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಸಾಗುತ್ತಿರುವ ದೋಣಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶಾಲ ನದಿಯ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಸಣ್ಣ ದೋಣಿಗಳು.


ಸಮುದ್ರದ ನಡುವೆ ತೋರುತ್ತಿರುವ ದ್ವೀಪಗಳು. ಒಟ್ಟಾರೆ ಸುಂದರ ದೃಶ್ಯ. ಕಾಳಿ ನದಿ ತನ್ನ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವ ಅಪೂರ್ವ ದೃಶ್ಯ.


ಸದಾಶಿವಗಡದ ಕೋಟೆಯ ಮೇಲೆ ತೆರಳಿದರೆ ಈ ದೃಶ್ಯ ಲಭ್ಯ. ಈಗ ಕೋಟೆಯ ಅವಶೇಷಗಳು ಮಾತ್ರ ಇವೆ. ತುಪಾಕಿಯೊಂದು ಸಮುದ್ರದ ಬದಿಗೆ ಮುಖ ಮಾಡಿ ಎಂದೂ ಬರದ ವೈರಿಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದೆ. ರಿಲ್ಯಾಕ್ಸ್ ಮಾಡಲು ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಳ.

ಮಾಹಿತಿ: ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಟಿ ನಾಯ್ಕ

ಸರ್ವೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ - ನರೇಗಲ್

೦೪-೦೧-೨೦೦೯. ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪಾಳುಬಿದ್ದ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಈ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಪುನ: ರಚಿಸಿರುವ ಪುರಾತತ್ವ ಇಲಾಖೆಯನ್ನು ಅಭಿನಂದಿಸಬೇಕು. ದೇವಾಲಯ ನೋಡಲು ಸ್ವಲ್ಪ ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ದ್ವಾರ ತುಂಬಾ ಸಣ್ಣದಾಗಿದ್ದು, ಛಾವಣಿ ತುಂಬಾ ಕೆಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಭಗ್ನಗೊಂಡಿರುವ ಕೆಲವು ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ದೊರಕಿರುವ ಶಾಸನಗಳನ್ನು ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ.


ಈ ಏಕಕೂಟ ದೇವಾಲಯ ನವರಂಗ, ಅಂತರಾಳ ಮತ್ತು ಗರ್ಭಗೃಹಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿ ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಸಣ್ಣ ಶಿವಲಿಂಗ. ನವರಂಗ ಬಹಳ ವಿಶಾಲವಾಗಿದ್ದು ೨೪ ಕಂಬಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರಮುಖ ದ್ವಾರವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ನವರಂಗಕ್ಕೆ ಇನ್ನೆರಡು ದ್ವಾರಗಳಿವೆ. ಛಾವಣಿ ಬಹಳ ಕೆಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದು, ಮೊದಲಿಂದಲೂ ಹಾಗೇ ಇತ್ತೋ ಅಥವಾ ನಂತರ ಪುರಾತತ್ವ ಇಲಾಖೆ, ’ಹಾಗಿದ್ದಿರಬಹುದು’ ಎಂದು ಊಹಿಸಿ ರಚಿಸಿದೆಯೋ ಎಂದು ಗೊತ್ತಾಗಲಿಲ್ಲ. ಈ ದೇವಾಲಯದ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವ ಮಾಹಿತಿಯೂ ನನಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಪುರಾತತ್ವ ಇಲಾಖೆಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿಯೇ ಮಾಹಿತಿ ಪಡಕೊಳ್ಳಬೇಕು.


ನಂದಿಯ ಮೂರ್ತಿ ಎಲ್ಲೂ ಕಾಣಬರಲಿಲ್ಲ. ನವರಂಗದ ಇಕ್ಕೆಲಗಳಲ್ಲೂ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಕಲ್ಲಿನ ಆಸನವಿದೆ. ಅಂತರಾಳದ ದ್ವಾರಕ್ಕೆ ಸುಂದರ ಜಾಲಂಧ್ರಗಳಿವೆ. ಪ್ರಮುಖ ದ್ವಾರಕ್ಕೂ ಜಾಲಂಧ್ರಗಳಿವೆ. ಹೊಯ್ಸಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ದೇವಾಲಯದ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ನವರಂಗದ ಒಂದು ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿರಿಸಲಾಗಿರುವ ಕಲ್ಲಿನ ಮೂರ್ತಿಯೊಂದನ್ನು ನೋಡಿ ಊಹಿಸಬಹುದು. ದೇವಾಲಯವೊಂದು ಈ ಮಟ್ಟಕ್ಕೂ ನಶಿಸಿಹೋಗಬಹುದೇ ಎಂದು ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಯಿತು. ಪುರಾತತ್ವ ಇಲಾಖೆಯ ಸುಪರ್ದಿಗೆ ಬರುವ ಮೊದಲೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿರ್ನಾಮಗೊಂಡಿದ್ದ ದೇವಾಲಯವಿದು. ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ತೇಪೆ ಸಾರಿಸಿ, ಸಿಮೆಂಟ್ ಹಚ್ಚಿ ಮೂಲ ರೂಪಕ್ಕೆ ತರುವ ಹರಸಾಹಸವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.


ಪ್ರಮುಖ ದ್ವಾರದ ದುರವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ಬೇಜಾರಾಯಿತು. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದ ದೇವಾಲಯಗಳ ಮುಖ್ಯ ಅಂಗವೇ ಪ್ರಮುಖ ದ್ವಾರ. ಆದರೆ ಸರ್ವೇಶ್ವರನ ಪ್ರಮುಖ ದ್ವಾರ ಎಲ್ಲಿಂದಲೋ ತಂದಿಟ್ಟ ಬದಲಿ ದ್ವಾರದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಪುರಾತತ್ವ ಇಲಾಖೆಯನ್ನು ದೂರಲಾಗದು. ಅಷ್ಟಾದರೂ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಸಮಾಧಾನಪಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಇಲ್ಲಿರುವ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೆ ದೇವಾಲಯದ ಬಗ್ಗೆ ಏನೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ನಾವು ಅಷ್ಟು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಯಾಕೆ ತೆಗೆಯುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬುದೇ ಆತನ ದೊಡ್ಡ ಚಿಂತೆಯಾಗಿತ್ತು.