ರವಿವಾರ, ಏಪ್ರಿಲ್ 13, 2014

ವೀರಭದ್ರ ದೇವಾಲಯ - ಕಲ್ಲಾಪುರ


ಕದಂಬರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ ಲಭ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರಶಾಂತ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲ ಕೆರೆಯ ಸಮೀಪ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ವೀರಭದ್ರನ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಬರುವ ಸಂದರ್ಶಕರು ವಿರಳ. ಆರು ಕಿಮಿ ದೂರದಲ್ಲೇ ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರವಿದ್ದರೂ ಹೆಚ್ಚಿನವರಿಗೆ ಈ ದೇವಾಲಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವಿಲ್ಲ. ಕಲ್ಲಾಪುರ ಮತ್ತು ಸಮೀಪದ ಹಳ್ಳಿಗಳ ಜನರು ಬಂದು ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.


ಮುಖಮಂಟಪ, ನವರಂಗ, ಅಂತರಾಳ ಮತ್ತು ಗರ್ಭಗುಡಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೇವಾಲಯದ ಗೋಪುರವು ಕದಂಬ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಗೋಪುರದ ಮುಂದೆ ಬಸವನ ಕೆತ್ತನೆಯಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಮುಂದೆ ಕುದುರೆ ಮೇಲೆ ಸವಾರಿ ಹೊರಟ ದೇವಿಯೊಬ್ಬಳ ಕೆತ್ತನೆಯಿರುವ ಕಲ್ಲನ್ನು ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ.


ಇಳಿಜಾರು ಮಾಡನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮುಖಮಂಟಪದೊಳಗೆ ೧೨ ಕಂಬಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ೮ ಕಂಬಗಳು ಅರ್ಧಕಂಬಗಳಾಗಿದ್ದು, ಮುಖಮಂಟಪದ ತುದಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಇರುವ ಕಲ್ಲಿನ ಆಸನದ ಮೇಲೆ ಇವೆ. ಉಳಿದ ನಾಲ್ಕು ಕಂಬಗಳು ಮುಖಮಂಟಪದ ನಟ್ಟನಡುವೆ ನವರಂಗದಲ್ಲಿವೆ. 


ನವರಂಗದಲ್ಲಿರುವ ನಾಲ್ಕೂ ಕಂಬಗಳು ಅಲಂಕಾರಿಕಾ ಕೆತ್ತನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮುಂದಿನ ಎರಡು ಕಂಬಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಹಿಂದಿನ ಎರಡು ಕಂಬಗಳ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ನವರಂಗದ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯಲ್ಲಿ ಕಮಲದ ಸುಂದರ ಕೆತ್ತನೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.


ನವರಂಗ ತುದಿಯಲ್ಲಿ, ಅಂತರಾಳದ ದ್ವಾರಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮೊದಲು, ನೆಲದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನ ಸಾಷ್ಟಾಂಗ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡುವ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತನೆಯಿದೆ. ಕದಂಬರು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ಕೆತ್ತನೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಇದು ದೇವಾಲಯ ನಿರ್ಮಿಸಿದವರು, ತಮ್ಮದೇ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಪರಿವಾರದವರ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಆಪ್ತರ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಅಥವಾ ಗರ್ಭಗುಡಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ದ್ವಾರದ ಮೂದಲು ಕೆತ್ತಲು ಅಪ್ಪಣೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ದೇವಾಲಯದೊಳಗೆ ಬರುವವರು ಈ ಕೆತ್ತನೆಗಳನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಯೇ ಒಳಬರಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಧೋರಣೆ. ಹಾಗೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ, ದೇವಾಲಯ ನಿರ್ಮಾಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ಪ್ರಾಣ ಹಾನಿ ಅಥವಾ ಯಾರಿಗಾದರೂ ನೋವು ಉಂಟಾಗಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಜೀವಿತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತಾವು ಮಾಡಿರಬಹುದಾದ ಪಾಪ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಈ ರೀತಿ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಪಟ್ಟಂತಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಕದಂಬ ಅರಸರಲ್ಲಿತ್ತು.


ಅಂತರಾಳದ ದ್ವಾರವು ಮೂರು ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಲಲಾಟದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀಯ ಕೆತ್ತನೆಯಿದ್ದು, ತಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇಕ್ಕೆಲಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಪಾಲಕರಿದ್ದಾರೆ. ದ್ವಾರದ ಶಾಖೆಗಳು ಅಂದವಾದ ಅಲಂಕಾರಿಕಾ ಕೆತ್ತನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಲಕ್ಷ್ಮೀಯ ಇಕ್ಕೆಲಗಳಲ್ಲಿ ಕಮಲದ ಮೊಗ್ಗುಗಳಿವೆ.


ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ದ್ವಾರವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದು ಲಲಾಟದಲ್ಲಿ ಗಣೇಶನ ಕೆತ್ತನೆಯಿದೆ. ನೇರಲಿಗೆ ಈಶ್ವರ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲೂ ಇದೇ ರೀತಿ ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಲಲಾಟದಲ್ಲಿ ಗಣೇಶನನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ ಕಾಣಬರುವುದು ಬಹಳ ಅಪರೂಪ. ಗರ್ಭಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ವೀರಭದ್ರನ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಮೂರ್ತಿಯಿದೆ.


ಮುಖಮಂಟಪವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವಲ್ಲಿ ಇಕ್ಕೆಲಗಳಲ್ಲಿ ಖಡ್ಗ ಹಿಡಿದು ಹೋರಾಡುವ ಮಹಿಳೆಯರ ಚಿತ್ರಣವಿದೆ. ಮುಖಮಂಟಪದ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕೆತ್ತನೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಜನಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟವುಗಳಾಗಿವೆ.


ಡೋಲು ಬಾರಿಸುವವನು, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮಿಥುನ ಕ್ರಿಯೆ, ಸೌಂದರ್ಯ ಹಾಗೂ ಮೈಮಾಟ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿರುವ ಯುವತಿಯರು, ಮಗು ಹೆರುವ ದೃಶ್ಯ, ಮನುಷ್ಯರ ಮಿಲನ ಕ್ರಿಯೆ ಇತ್ಯಾದಿ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿವೆ.

ರವಿವಾರ, ಏಪ್ರಿಲ್ 06, 2014

ಮರೆಯಬಾರದ ಮರತೂರು


ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಮೊದಲು ಮರತೂರು ಎಂಬ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ನನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಮರತೂರಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಬಳಿಕ ಈ ಊರಿಗಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಅರಿತು, ನಮಗೆಲ್ಲಾ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜ್ಞಾನ ಇಲ್ಲದಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಖೇದವಾಯಿತು. ಬಹಳ ಪುರಾತನ ಕಾಲದಿಂದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡದ ಪತಾಕೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಾರಿಸುತ್ತಿರುವ ಇಂತಹ ಊರುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಗೂ ಇಂತಹ ಊರುಗಳಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ ಮಹಾನ್ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ನಮಗೆ ಅರಿವೇ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸೋಜಿಗವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು.


ಮರತೂರಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸುಂದರ ಭವ್ಯ ಕಟ್ಟಡವಿದೆ. ಇದನ್ನು ’ವಿಜ್ಞಾನ ಭವನ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಇದೇ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿರುವ ಕವಿ ವಿಜ್ಞಾನೇಶ್ವರರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಇದನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರವನ್ನಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದೆ.


ಇಷ್ಟಕ್ಕೂ ಈ ವಿಜ್ಞಾನೇಶ್ವರ ಯಾರು? ಇವರು, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಾಲುಕ್ಯ ದೊರೆ ಆರನೇ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನ ಗುರುಗಳಾಗಿದ್ದು, ಆಸ್ಥಾನ ಪಂಡಿತರೂ ಆಗಿದ್ದರು. ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನ ರಾಜ್ಯಭಾರವನ್ನು ಚಾಲುಕ್ಯರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸುವರ್ಣಾಕ್ಷರಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ ವಿಜ್ಞಾನೇಶ್ವರರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ. ’ಮಿತಾಕ್ಷರ (ಹಿಂದೂ ನ್ಯಾಯ ಸಂಹಿತೆ)’ ಎಂಬ ಮಹಾನ್ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಬರೆದವರೇ ಈ ವಿಜ್ಞಾನೇಶ್ವರ. ಪ್ರಖ್ಯಾತ ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾಗಿದ್ದ ವಿಜ್ಞಾನೇಶ್ವರರು ಬರೆದ ಈ ಗ್ರಂಥ ಇಂದಿನ ಕಾನೂನು ಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೂಲ. ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆನೇ ಹಿಂದೂ ಕಾನೂನು ಗ್ರಂಥ ಬರೆದು ಅದು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಜಾರಿಗೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದ್ದು ಕನ್ನಡಿಗರು ಹೆಮ್ಮೆ ಪಡುವ ವಿಷಯ.


ಮರತೂರಿಗೆ ನಾನು ತೆರಳುವ ಇರಾದೆ ಇದ್ದಿದ್ದು ಅಲ್ಲಿನ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ನೋಡಲು. ಅಂತೆಯೇ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಾಹಿತಿ ಹುಡುಕಾಡಿದಾಗ ವಿಜ್ಞಾನೇಶ್ವರರ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಬಂತು. ಆದರೆ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ ನನಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ವರ್ಷ ಫೆಬ್ರವರಿ ತಿಂಗಳಂದು ಕನ್ನಡಪ್ರಭದಲ್ಲಿ ಶಾಲಿನಿ ರಜನೀಶ್ ಎಂಬವರು ವಿಜ್ಞಾನೇಶ್ವರರ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ಮಾಹಿತಿಯಿರುವ ಲೇಖನ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ನಡಿಗರೆಲ್ಲರೂ ಓದಲೇಬೇಕಾದ, ಸಮಗ್ರ ಮಾಹಿತಿಯಿರುವ ಅದ್ಭುತ ಲೇಖನವಿದು.


ಮರತೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ಕಾಶಿ ವಿಶ್ವನಾಥ ದೇವಾಲಯ ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿರುವ ದೇವಾಲಯ. ಚಾಲುಕ್ಯ ಶೈಲಿಯ ಈ ದೇವಾಲಯದ ನಿರ್ಮಾಣ ವರ್ಷದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ದೊರಕಲಿಲ್ಲ. ನವರಂಗ, ಅಂತರಾಳ ಮತ್ತು ಗರ್ಭಗುಡಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ದೇವಾಲಯ ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ನವೀಕರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತ ಬಂದಿದೆ. ಗೋಪುರ ಮತ್ತು ಹೊರಭಾಗಕ್ಕೆಲ್ಲ ಸುಣ್ಣ ಬಳಿಯಲಾಗಿದೆ.


ಕಾಶಿ ವಿಶ್ವನಾಥ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಶಾಸನಗಳು ದೊರಕಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಜ್ಞಾನೇಶ್ವರರ ಪರಿಚಯ ನೀಡುವ ಶಾಸನವಾಗಿದೆ. ಎರಡನೇ ಶಾಸನವು ವಿಜ್ಞಾನೇಶ್ವರರ ಮಗನಾಗಿದ್ದ ಹೆಗ್ಗಡೆ ಬೀಚಿರಾಜ ಹಾಗೂ ಆತನ ಪತ್ನಿ ಚಾಮಲಾ ದೇವಿಯರು ಮರತೂರಿನಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದಾಗ, ಹಲವರು ಭೂದಾನ ಮಾಡಿದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

 

ದೇವಾಲಯದ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪುರಾತನ ಪುಷ್ಕರಿಣಿಯಿದೆ. ಅಗಲ ಕಿರಿದಾಗಿದ್ದು ಆಳವಿರುವ ಪುಷ್ಕರಿಣಿಯ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ರಚನೆ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿದೆ. ನಿಧಾನವಾಗಿ ಶಿಥಿಲಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಕಾಶಿ ವಿಶ್ವನಾಥ ದೇವಾಲಯದ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರಕ್ಕಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರಕಾರ ೨೦೧೨ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ೫೦ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ.


ಕಾಶಿ ವಿಶ್ವನಾಥ ದೇವಾಲಯದ ಪಡಸಾಲೆಗೆ ತಾಗಿಕೊಂಡೇ ಶಂಕರಲಿಂಗ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ನವರಂಗ, ತೆರೆದ ಅಂತರಾಳ ಮತ್ತು ಗರ್ಭಗುಡಿಯನ್ನು ಈ ದೇವಾಲಯ ಹೊಂದಿದೆ.


ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ದ್ವಾರದ ಇಕ್ಕೆಲಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಪಾಲಕರು ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಗಡೆ ಗಜಲಕ್ಷ್ಮೀಯ ಕೆತ್ತನೆಯಿದೆ. ಎತ್ತರದ ಪಾಣಿಪೀಠದಲ್ಲಿ ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.


ದೇವಾಲಯದ ಮುಖಮಂಟಪದ ಬಳಿ ಗಣೇಶನ ದೊಡ್ಡ ಮೂರ್ತಿಯಿದೆ. ಹಾಗೇನೆ ನವರಂಗದ ದ್ವಾರದ ಒಂದು ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಗಣೇಶನ ಸಣ್ಣ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ.


ಇವೆರಡು ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ಮುನ್ನಡೆದಾಗ ಅನತಿ ದೂರದಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯದಂತೆ ತೋರುವ ರಚನೆಯೊಂದು ಕಾಣಬಂತು. ನೋಡೋಣವೆಂದು ಸಮೀಪ ತೆರಳಿದರೆ, ಅದು ಒಂದಾನೊಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭವ್ಯವಾಗಿ ಮೆರೆದಿದ್ದ ತ್ರಿಕೂಟಾಚಲ ರಚನೆಯ ಈಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ!


ಈ ದೇವಾಲಯದ ಶೋಚನೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಕಂಡು ನಾನು ಕಣ್ಣೀರಿಡುವುದೊಂದು ಬಾಕಿಯಿತ್ತು. ದೇವಾಲಯದ ಹೊರಗೋಡೆಯೆಲ್ಲಾ ಕುಸಿದುಬಿದ್ದು ಕಲ್ಲಿನ ರಾಶಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡಾಗಿದೆ. ತ್ರಿಕೂಟಾಚಲದ ಕುರುಹಾಗಿ ಎರಡು ಗೋಪುರದ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಇನ್ನೊಂದು ಗೋಪುರ ಎಂದೋ ಮಾಯವಾಗಿದೆ.


ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಬೇಕಾದರೆ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯೊಂದನ್ನು ಹಾದುಹೋಗಲೇಬೇಕು. ಪ್ರಮುಖ ದ್ವಾರದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಂಬ ಊರಿ, ಶೀಟು ಹಾಕಿಸಿ, ಎತ್ತುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಎತ್ತುಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ಮುಂದೆ ಹೋಗುವುದೇ ಒಂದು ಹರಸಾಹಸದ ಕೆಲಸವೆನಿಸಿತು.


ಪ್ರಮುಖ ದ್ವಾರದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇನ್ನೂ ಶೋಚನೀಯ. ಮೇಲಿನ ಚಿತ್ರವೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಪ್ರಮುಖ ದ್ವಾರದ ಹೊರಗಡೆ ಬಲಕ್ಕೆ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯಿದ್ದರೆ, ಎಡಕ್ಕೆ ಮನೆಯೊಂದರ ಗೋಡೆ. ದಾರಿ ಅಲ್ಲಿಗೇ ಕೊನೆ. ದೇವಾಲಯದ ಹೊರಗೋಡೆಗೇ ಮನೆಯ ಗೋಡೆಯನ್ನು ತಾಗಿಸಿ, ಮನೆಯೊಳಗಿನ ಕೋಣೆಯೊಂದನ್ನು ರಚಿಸಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ! ಇನ್ನು ದ್ವಾರದ ಮೇಲಿರಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಅಡ್ಡಪಟ್ಟಿ, ದ್ವಾರದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೆಳಗಡೆ ಅಡ್ಡಕ್ಕೆ ಮಲಗಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ದ್ವಾರದ ಮೇಲೆ ರಾರಾಜಿಸಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಗಜಲಕ್ಷ್ಮೀ, ಕೆಳಗೆ ಮಣ್ಣು ಮೆತ್ತುತ್ತಿದ್ದಳು.


ದೇವಾಲಯದೊಳಗೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕತ್ತಲು. ಪ್ರಮುಖ ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಛಾವಣಿ ಒಡೆದಿರುವುದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಬೆಳಕು ತೂರಿಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಪ್ರಮುಖ ಗರ್ಭಗುಡಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಂತರಾಳವನ್ನು ಹಾಗೂ ಉಳಿದೆರಡು ಗರ್ಭಗುಡಿಗಳು ತೆರೆದ ಅಂತರಾಳವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಎಲ್ಲಾ ಗರ್ಭಗುಡಿಗಳಿಗೆ ಒಂದೇ ನವರಂಗವಿದೆ. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಈಗಲೂ ಎಲ್ಲಾ ಮೂರು ಗರ್ಭಗುಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಶಿವಲಿಂಗಗಳಿವೆ.


ನವರಂಗದ ತುಂಬಾ ಸಾಮಾನು ಸರಂಜಾಮುಗಳು ತುಂಬಿಹೋಗಿವೆ. ನವರಂಗವನ್ನು ಹಳ್ಳಿಗರು ಗೋದಾಮಿನಂತೆ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ನಡುವೆ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಅತಿಯಾದ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಬಣ್ಣ ಹಚ್ಚಲಾದ ನಾಗನ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.


ಪ್ರಮುಖ ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಅಂತರಾಳದ ದ್ವಾರದ ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ಗಣೇಶನ ಮೂರ್ತಿಯಿದೆ. ಗರ್ಭಗುಡಿಯು ಪಂಚಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಮೇಲ್ಗಡೆ ಗಜಲಕ್ಷ್ಮೀಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.


ಎರಡನೇ ಗರ್ಭಗುಡಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಸುಂದರ ಶಿವಲಿಂಗವಿದೆ. ಪಂಚಶಾಖೆಯ ದ್ವಾರವು ದ್ವಾರಪಾಲಕರನ್ನು ಹಾಗೂ ಗಜಲಕ್ಷ್ಮೀಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.


ಮೂರನೇ ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಬಳಿ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಬೆಳಕಿರಲಿಲ್ಲ. ಕ್ಯಾಮರಾದ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಅದ್ಯಾವುದೋ ಪ್ರಾಣಿ ಕಂಡಂತಾಗಿ ಹೌಹಾರಿದೆ. ನಾನು ಚಿತ್ರವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕೆನ್ನುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ, ನಾಯಿಯೊಂದು ತಲೆತಗ್ಗಿಸಿಕೊಂಡು ನನ್ನನ್ನು ದಾಟಿ ದೇವಾಲಯದ ಹೊರನಡೆಯಿತು! ದೇವಾಲಯದ ಶೋಚನೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಿಲಕವಿಟ್ಟಂತಾಗಿತ್ತು.


ಮರತೂರಿನಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಹಲವಾರು ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ. ಆದರೆ ಅವೆಲ್ಲವೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಶಿಥಿಲಾವಸ್ಥೆ ತಲುಪಿವೆ. ಸಮಯದ ಅಭಾವವಿದ್ದುದರಿಂದ ಅವೆಲ್ಲವನ್ನು ನೋಡಲು ನನಗಾಗಲಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲೊಂದು ಕೋಟೆಯೂ ಇದೆ. ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ ತೆರಳಲು ಸರಿಯಾದ ದಾರಿಯಿಲ್ಲ. ಗಿಡಗಂಟಿಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹಬ್ಬಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಈ ಸಣ್ಣ ಕೋಟೆಯ ಬುರುಜುಗಳು ಕುಸಿಯುತ್ತಿವೆ, ಗೋಡೆಗಳ ಕಲ್ಲುಗಳು ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿವೆ, ಕುರುಚಲು ಗಿಡಗಳು ಕೋಟೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಹತೋಟಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ದೇವಾಲಯಗಳಂತೆ, ಈ ಕೋಟೆಗೂ ಕಾಯಕಲ್ಪದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿದೆ.


ಮರತೂರನ್ನು ನಾವು ಮರೆಯಬಾರದು. ಚಾಲುಕ್ಯರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮೆರೆದಿದ್ದ ಊರಾಗಿತ್ತು ಈ ಮರತೂರು. ೩೦೦ ದೇವಾಲಯಗಳು, ೩೦೦ ಬಾವಿಗಳ ಊರಾಗಿತ್ತು ಈ ಮರತೂರು. ವಿಜ್ಞಾನೇಶ್ವರರ ಹುಟ್ಟೂರು ಇದಾಗಿರುವುದು, ಊರಿಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಮ್ಮೆಯ ವಿಷಯ. ಆದರೆ ಇಂದು ಎಲ್ಲರೂ ಮರೆತಿರುವ ಊರಾಗಿದೆ ಈ ಮರತೂರು. ಕಾಶಿ ವಿಶ್ವನಾಥ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಚೆನ್ನಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡರೆ ಸಾಲದು. ಊರಲ್ಲಿರುವ ಇನ್ನೂ ಹಲವಾರು ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡರೆ ಊರಿಗೊಂದು ಶೋಭೆ.

ಮಾಹಿತಿ: ಕಣಜ

ರವಿವಾರ, ಮಾರ್ಚ್ 30, 2014

ಬೆಟ್ಟಗಳ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ...


ಮಾರ್ಚ್ ೧೫ ಹಾಗೂ ೧೬ರಂದು ಉಡುಪಿಯ ಯೂತ್ ಹಾಸ್ಟೆಲ್ ಬಳಗ ಎರಡು ದಿನಗಳ ಚಾರಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಈ ಚಾರಣಕ್ಕೆ ತೆರಳುವ ಎರಡು ವಾರಗಳ ಮೊದಲಷ್ಟೇ ಉಡುಪಿ ಯೂತ್ ಹಾಸ್ಟೆಲ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿರುವ ರಾಘಣ್ಣ, ನನ್ನನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಯೂತ್ ಹಾಸ್ಟೆಲ್ ಸದಸ್ಯನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಉಡುಪಿ ಯೂತ್ ಹಾಸ್ಟೆಲ್ ಸದಸ್ಯನಾಗಿ ನಾನು ಪಾಲ್ಗೊಂಡ ಮೊದಲ ಚಾರಣವಿದು.


ಕಳೆದ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಉಡುಪಿ ಯೂತ್ ಹಾಸ್ಟೆಲ್‍ನೊಂದಿಗೆ ಅದೆಷ್ಟೋ ಚಾರಣಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿದ್ದೇನೆ. ಸದಸ್ಯರಿಗಿದ್ದ ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನು, ಸದಸ್ಯನಾಗದೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ!! ಕೆಲವು ಚಾರಣ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಿ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಚಾರಣಗಳನ್ನು ನಾನೇ ಆಯೋಜಿಸಿ ಆ ಋಣ ತೀರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ.


ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೪ರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಶ್ರೀ ಕೆ ಎಸ್ ಅಡಿಗರು ಅದೆಲ್ಲೋ ಒಂದೆಡೆ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಎರಡು ದಿನ ಮೂರ್ನಾಲ್ಕು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿಳಿಯುವುದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಸಾರಾಂಶ. ಅಡಿಗರು ನಮ್ಮ ಉಡುಪಿ ಯೂತ್ ಹಾಸ್ಟೆಲಿನ ಮುಖ್ಯೋಪಾಧ್ಯಾಯರಿದ್ದಂತೆ. ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದೇ ಅಂತಿಮ, ಅವರ ನಿರ್ಧಾರವೇ ಅಂತಿಮ. ಅವರ ಮಾತಿಗೆ ಯಾರ ವಿರೋಧವೂ ಇಲ್ಲ, ಅಪಸ್ವರವೂ ಇಲ್ಲ. ಅವರು ಏನಾದರೂ ಹೇಳುವ ಮೊದಲೇ, ಅದಕ್ಕೆ ನಾವು ಸಮ್ಮತಿ ಸೂಚಿಸಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ! ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ, ಸೊಲ್ಲೆತ್ತದೆ ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ನಮಗೆ ಅವರ ಮೇಲಿರುವ ಅಪಾರ ಗೌರವ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಆಯೋಜಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಅವರಿಗಿರುವ ಅನುಭವವೇ ಕಾರಣ.


ಮೊದಲ ದಿನ ಸುಮಾರು ಎರಡೂವರೆ ತಾಸು ನಡೆದು ಅಂದಿನ ಪ್ರಥಮ ಗಮ್ಯ ಸ್ಥಳವನ್ನು ತಲುಪಿದೆವು. ಸೊಗಸಾದ ಚಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಬಿಸಿಲಿನ ಝಳವಿದ್ದರೂ ಆಗಾಗ ತಂಪಾದ ಗಾಳಿ ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಕರುಣೆ ತೋರುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಚಾರಣ ಸಂತಸ ನೀಡಿತು.


ಇನ್ನೊಂದೆರಡು ತಾಸು ನಡೆದು, ಇನ್ನೊಂದು ದಾರಿಯ ಮೂಲಕ ನಮ್ಮ ವಾಹನವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಬಂದಾಗ ಮಧಾಹ್ನ ಮೂರುವರೆಯ ಸಮಯವಾಗಿತ್ತು. ಮುಂಜಾನೆ ಉಡುಪಿಯಿಂದ ನಾವು ಆರಕ್ಕೇ ಹೊರಟಿದ್ದೆವು. ಈ ಅಡಿಗ ದಂಪತಿ ಅದ್ಯಾವಾಗ ಎದ್ದು ಚಿತ್ರಾನ್ನ ತಯಾರು ಮಾಡಿದ್ದರೇನೋ? ಅಂತೂ ಅಂದಿನ ಪ್ರಥಮ ಚಾರಣದ ಬಳಿಕ ನಮಗೆ ರುಚಿರುಚಿಯಾದ ಚಿತ್ರಾನ್ನದ ಊಟ!


ಬಳಿಕ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕೂವರೆಗೆ ಎರಡನೇ ಚಾರಣ ಆರಂಭ. ಉಡುಪಿ ಯೂತ್ ಹಾಸ್ಟೆಲಿನ ಒಂದು ಚಾಳಿಯಿದೆ. ಅದೇನೆಂದರೆ, ವೇಗವಾಗಿ ಮುಂದೆ ಹೋಗಿಬಿಡುವುದು. ಹಿಂದೆ ಉಳಿದವ ಅಲ್ಲೇ ಬಾಕಿ! ಇದನ್ನು ನಾನು ಕಳೆದ ೧೦ ವರ್ಷಗಳಿಂದಲೂ ಗಮನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಆದರೆ ಇದುವರೆಗೆ ನನಗೆ ಅದರಿಂದ ಯಾವುದೇ ತೊಂದರೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಈ ಚಾರಣದಲ್ಲಿ ನನಗದು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ದುಬಾರಿಯಾಯಿತು. ಸದಸ್ಯನಾದ ಬಳಿಕ ಕೈಗೊಂಡ ಮೊದಲ ಚಾರಣದಲ್ಲೇ ಹೀಗಾದದ್ದು ವಿಪರ್ಯಾಸ!


ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯುತ್ತ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಿಂದುಳಿದ ನಾನು, ನನಗರಿವಾಗುವ ಮೊದಲೇ ಉಳಿದವರಿಂದ ಸುಮಾರು ಹಿಂದುಳಿದುಬಿಟ್ಟೆ. ಮೊದಲೇ ನನ್ನದು ಸ್ಲೋ ಗಾಡಿ. ಹಾಗಿರುವಾಗ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹಿಂದೆ ಬೀಳಲು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಬೇಕಾಗಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಅದೆಷ್ಟೋ ಸಲ ನಾನು ಬಹಳ ಹಿಂದೆ ಉಳಿದಿದ್ದರೂ ದಾರಿ ಕಂಡುಕೊಂಡು ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಆದರೆ ಅಂದು ಮಾತ್ರ ದಾರಿ ತಪ್ಪಿಬಿಟ್ಟೆ. ಒಂದೆಡೆ ಬಲಕ್ಕಿದ್ದ ದಾರಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಸುಕಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ದಾರಿ ಅದಿರಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ ಎಂದು ಎಡಕ್ಕಿದ್ದ ದಾರಿಯ ಜಾಡು ಹಿಡಿದೆ.


ನಮ್ಮಲ್ಲೊಬ್ಬ ವುಡ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್ ಶೂ ಧರಿಸಿದ್ದ. ಆತನ ಹೆಜ್ಜೆ ಗುರುತು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ಅಲ್ಲಿವರೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದೆ. ಈಗ ಕವಲುದಾರಿ ಬಂದಲ್ಲಿ ಹುಲ್ಲು ಮತ್ತು ತರಗೆಲೆಗಳಿದ್ದರಿಂದ ಹೆಜ್ಜೆ ಗುರುತು ಇರಲಿಲ್ಲ. ಮುಂದೆ ತೆರಳಿದವರ ಸದ್ದು, ಮಾತು ಕೇಳದೆ ಅದಾಗಲೇ ೧೫ ನಿಮಿಷಗಳು ಆಗಿದ್ದವು.


ನಾನು ಎಡಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿದ ದಾರಿ ನೇರವಾಗಿ ಕಾಡೊಳಗೆ ನುಗ್ಗಿ ಒಂದೈದು ನಿಮಿಷದ ಬಳಿಕ ಹೊರಬಂತು. ಈಗ ಮತ್ತೆ ಮಣ್ಣು ಮಿಶ್ರಿತ ದಾರಿ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಸಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ವುಡ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್ ಶೂ ಗುರುತು ಎಲ್ಲೂ ಕಾಣಬರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ದಾರಿ ತಪ್ಪಿದ್ದು ಅರಿವಾಯಿತು. ಸ್ವಲ್ಪ ಮೇಲೆ ಸಾಗಿದ ಬಳಿಕ ನನ್ನ ಬಲಕ್ಕಿದ್ದ ಬೆಟ್ಟದ ಶೋಲಾ ಕಾಡಿನೊಳಗಿನಿಂದ ಮಾತುಗಳು ಕೇಳಿಬರಲಾರಂಭಿಸಿದವು. ಇನ್ನೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತಿನ ಬಳಿಕ ಒಂದೊಂದೇ ಆಕೃತಿಗಳು ಶೋಲಾ ಕಾಡಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಮೇಲೆ ತೆರಳುತ್ತಿರುವುದು ಕಾಣಬಂತು. ನಿರಾಸೆಯಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ನಮ್ಮ ವಾಹನವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಬಂದು, ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಬಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಅಂಗಾತ ಮಲಗಿ ನಿದ್ರೆ ಮಾಡಿದೆ. ಚಾರಣ ಮುಗಿಸಿ ಉಳಿದವರು ಬಂದಾಗ ಕತ್ತಲು ಕವಿಯಲಾರಂಭಿಸಿತ್ತು.


ತದನಂತರ ನಮ್ಮ ವಾಹನ ದಿನದ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಳದತ್ತ ದೌಡಾಯಿಸಿತು. ಬೆಟ್ಟವೊಂದರ ಕಮರಿಯ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬಹಳ ಸುಂದರವಾಗಿರುವ ದೈವಿಕ ಸ್ಥಳವಿದು. ಬೆಳದಿಂಗಳ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ೨೦ ನಿಮಿಷಗಳು ಬಹಳ ಆನಂದ ನೀಡಿದವು. ಅಡಿಗರು ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತರ ಮೂಲಕ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ನಾವು ಈ ಸ್ಥಳ ತಲುಪುವಾಗಲೇ ಅಡಿಗರ ಈ ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ನಿ, ದಪ್ಪ ಕೆನೆಯುಕ್ತ ಹಾಲಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ರಾಗಿ ಜ್ಯೂಸ್, ನಿಪ್ಪಟ್ಟು ಮತ್ತು ಬಹಳ ಉತ್ತಮವಾಗಿದ್ದ ಸಿಹಿತಿಂಡಿ (ಜಾಮೂನ್ ಹಿಟ್ಟಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಬರ್ಫಿ!) ಇವಿಷ್ಟರೊಂದಿಗೆ ರೆಡಿಯಾಗಿ ನಮ್ಮ ದಾರಿಕಾಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಬೆಳಗ್ಗಿನಿಂದ ಚಾರಣ ಮಾಡಿ, ಅಲೆದಾಡಿ ದಣಿದಿದ್ದ ನಮಗೆ ಆ ವಿಶಿಷ್ಟ ರಾಗಿ ಜ್ಯೂಸ್ ನೀಡಿದ ಪರಮಾನಂದ ವರ್ಣಿಸಲಸಾಧ್ಯ. ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಮಾಡಿದ ನಿಪ್ಪಟ್ಟು ಹಾಗೂ ಬರ್ಫಿಯಂತೂ ಟಾಪ್ ಕ್ಲಾಸ್!


ನಂತರ ಅಡಿಗರ ಎರಡನೇ ಸ್ನೇಹಿತರ ಮನೆಯತ್ತ ನಮ್ಮ ವಾಹನ ಓಡಿತು. ಇಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಮೊದಲ ದಿನದ ಹಾಲ್ಟ್. ಈ ಮನೆಯ ಯಜಮಾನ ಹಾಗೂ ಅವರ ಮಗಳನ್ನು ಮುಂಜಾನೆಯೇ ನಾವು ಪಿಕ್ ಮಾಡಿದ್ದೆವು. ಏಕೆಂದರೆ ಅಂದಿನ ನಮ್ಮ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಗಳೇ ಅವರಾಗಿದ್ದರು. ಈಗ ಅವರ ಮನೆಯ ಆಸುಪಾಸಿನ ಪರಿಸರ ನೋಡಿ ನಾವೆಲ್ಲ ಹುಚ್ಚೆದ್ದು ಕುಣಿಯುವುದೊಂದು ಬಾಕಿ. ಶ್ರೀ ಅಡಿಗರು ತಯಾರಿಸಿದ ಸೂಪರ್ ಸಾರು ಹಾಗೂ ಅನ್ನದೊಂದಿಗೆ, ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ, ಚಟ್ನಿ, ಹಪ್ಪಳವನ್ನು ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಾ ಉಂಡೆವು. ಮನೆಯ ಹೊರಗೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಅಂಗಣದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಬೆಳದಿಂಗಳ ಊಟ ಮಾಡಿದ ಸುಖ, ಉಣ್ಣವನೇ ಬಲ್ಲ. ಊಟದ ಬಳಿಕ ಮನೆಯವರಿಂದ ನಮಗೆಲ್ಲ ಅನಿಯಮಿತ ಸವಿಯಾದ ಬಾಳೆಹಣ್ಣು ಸರಬರಾಜು.


ಮರುದಿನ ಮುಂಜಾನೆ ಸುಮಾರು ಒಂದು ತಾಸು ನಾವು ನಮಗೆ ಆತಿಥ್ಯ ನೀಡಿದವರ ಎಸ್ಟೇಟ್‍ಗೆ ಒಂದು ಸುತ್ತು ಹಾಕಿದೆವು. ಬಹಳ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವರು ನಮಗೆ ಬಹಳಷ್ಟು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿದರು. ಈ ವಾಕ್ ನಮಗೆ ಆ ದಿನ ಮಾಡಲಿದ್ದ ಕಠಿಣ ಚಾರಣಕ್ಕೆ ವಾರ್ಮ್ ಅಪ್ ಮಾಡಿತು ಎನ್ನಬಹುದು.


ಅಂದಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಇನ್ನೊಂದು ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಹತ್ತುವುದಾಗಿತ್ತು. ಈ ಬೆಟ್ಟ ನಾವು ರಾತ್ರಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡ ಮನೆಯಿಂದ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಮುಂಜಾನೆ ನಮ್ಮ ವಾಹನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಡೆ ತೆರಳಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ನಡೆಯಲಾರಂಭಿಸಿದೆವು. ಸರಿ ಸುಮಾರು ಮೂರು ತಾಸುಗಳ ಚಾರಣವಾಗಿತ್ತು ಇದು. ಮೊದಲು ಕಾಡಿನ ಮರೆಯಲ್ಲೇ ಸಾಗಿತು ಚಾರಣ. ಮುಂದೆ ಇದ್ದವರಿಗೆ ಎಂಟು ಕಾಡುಕೋಣಗಳ ಒಂದು ಹಿಂಡನ್ನು ಅತೀ ಸಮೀಪದಿಂದ ಕಾಣುವ ಭಾಗ್ಯ.


ಕಾಡಿನ ಮರೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಕೂಡಲೇ ಹಸಿರು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವಿರಾಟ ದರ್ಶನ. ಈಗ ಬಿಸಿಲು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಕಿರುಕುಳ ನೀಡಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಆದರೂ ಹಟದಿಂದ ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದೆ. ಬೆಟ್ಟದ ಕೊನೆಯ ಏರಿನ ಬುಡಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಅಡಿಗರ ಸಮಾಲೋಚನೆ ಸಾಗಿತ್ತು. ರಾತ್ರಿ ನಾವು ಉಳಿದುಕೊಂಡ ಮೆನೆಗೆ ಈಗ ನೇರವಾಗಿ ಇಳಿಯುವ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆದಿತ್ತು. ನಂತರ ಅದೇ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಿ, ನಮ್ಮ ವಾಹನದ ಚಾಲಕನಿಗೆ ಫೋನಾಯಿಸಿ, ಆತನಿಗೆ ಮನೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುವಂತೆ ತಿಳಿಸಲಾಯಿತು.


ಈ ಚಾರಣ ಅದ್ಭುತವಾಗಿತ್ತು. ಕೊನೆಕೊನೆಗೆ, ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿ ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅದು ಇನ್ನಷ್ಟು ದೂರವಿರುವಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸುಮಾರು ೨೦೦ ನಿಮಿಷಗಳ ಬಳಿಕ ಕೊನೆಯವನಾಗಿ ನಾನು ಶಿಖರದ ತುದಿಯನ್ನು ಸಹಚಾರಣಿಗರ ಕರತಾಡನದ ನಡುವೆ ತಲುಪಿದೆ.


ಈಗ ನಮಗೆ ಕೆಳಗಿಳಿಯುವ ದಾರಿ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಮನೆಯೇನೋ ಬಹಳ ದೂರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಮೊದಲು ಈಗ ಬೆಟ್ಟದ ಕಡಿದಾದ ಪಾರ್ಶ್ವವನ್ನು ನಾವು ದಾಟಿ ಇಳಿಯಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ದಾರಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದರಲ್ಲಿ ನಿಸ್ಸೀಮರಾಗಿರುವ ಸುಧೀರ್ ಕುಮಾರ್‌ರನ್ನು ಮುಂದೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಹದಿನೈದು ನಿಮಿಷಗಳಾದರೂ ಅವರಿಂದ ಯಾವ ರೀತಿಯ ಮಾಹಿತಿಯೂ ಇಲ್ಲ. ಅಂತೂ ಕಡೆಗೆ ನಮ್ಮಲ್ಲೊಬ್ಬರ ಮೊಬೈಲ್ ರಿಂಗಿಣಿಸಿತು. ದಾರಿ ಕಡಿದಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಬರಬಹುದು ಎಂದು ಸುಧೀರ್ ಮಾಹಿತಿ ರವಾನಿಸಿದಾಗ, ಅವರು ಸಾಗಿ ಇಳಿದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಳಗಿಳಿಯುವ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಿದೆವು


ಅಬ್ಬಾ! ಅದೆಂಥಾ ದಾರಿ! ಕೆಲವರು ತಮ್ಮ ಹಿಂಭಾಗವನ್ನು ನೆಲದಿಂದ ಮೇಲೆ ಎತ್ತಲೇ ಇಲ್ಲ. ಹುಲ್ಲನ್ನು ಹಿಡಿದು ಜಾರಿಕೊಂಡೇ ಸಾಗಿದರು. ಕೆಲವರ ಬಟ್ಟೆ ಹರಿದೇ ಹೋಯ್ತು. ಇನ್ನು ಕೆಲವರ ಮೈಕೈಯೆಲ್ಲಾ ಗಿಡಗಂಟಿಗಳಿಗೆ ಸವರಿ ಪರಚಿದ ಗಾಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ನಾನೂ ಎರಡು ಮುಳ್ಳುಗಳನ್ನು ಬೆರಳೊಳಗೇ ಚುಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡೇ ಬಂದೆ. ಆ ದಾರಿ ದಾಟಿ ಬರಬೇಕಾದರೆ ನಮಗೆಲ್ಲ ೩೦-೪೫ ನಿಮಿಷಗಳು ಬೇಕಾದವು. ಆನಂತರ ಇನ್ನೂ ಎರಡು ತಾಸು ನಡೆದು ಅಡಿಗರ ಸ್ನೇಹಿತರ ಮನೆ ತಲುಪಿದೆವು. ಅಲ್ಲಿಗೆ ನಾವು ಮುಂಜಾನೆ ಚಾರಣ ಆರಂಭಿಸಿ ೭ ತಾಸುಗಳು ಆಗಿದ್ದವು.


ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತಿನ ಬಳಿಕ ಅಡಿಗರು ಮುಂಜಾನೆಯೇ ತಯಾರಿಸಿದ್ದ ರುಚಿಯಾದ ಪೊಂಗಲ್ ಎಲ್ಲರ ಪ್ಲೇಟ್ ಮೇಲೆ ಬಿತ್ತು. ಹಸಿದ ಹೆಬ್ಬುಲಿಗಳಂತೆ ಎಲ್ಲರೂ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹಾಕಿಸಿಕೊಂಡು ಕಟಿದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಚಟ್ನಿ ಮತ್ತು ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿಯ ಸಾಥ್. ಜೊತೆಗೆ ಮನೆಯವರಿಂದ ಅನಿಯಮಿತ ದಪ್ಪ ಮಜ್ಜಿಗೆಯ ಸರಬರಾಜು. ಊಟದ ಜೊತೆಗೆ ಮನೆಯವರಿಂದ ರುಚಿಯಾದ ಸಿಹಿತಿಂಡಿ ಮತ್ತು ಮೆದುವಾದ ಚಕ್ಕುಲಿಯ ಸರಬರಾಜು ಕೂಡಾ. ಊಟದ ಬಳಿಕ ಮತ್ತೆ ಬಾಳೆಹಣ್ಣು.


ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಇನ್ನೂ ಮುಗಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟ ನಾವು ಸೀತಾವನ ಎಂಬಲ್ಲಿ ತೆರಳಿ ಸುಂದರ ಸ್ಥಳವೊಂದನ್ನು ನೋಡಿದ ಬಳಿಕ ನಮ್ಮ ವಾಹನ ಉಡುಪಿಯತ್ತ ಓಡಿತು. ಬಹಳ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಬಿ ವಿ ಪ್ರಕಾಶ್ ಎನ್ನುವವರು ಡೆಕ್ಕನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದ (ಈಗಲೂ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಚಾರಣ ಸಂಬಂಧಿತ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಓದುತ್ತಿದ್ದೆ. ಉಡುಪಿ ಯೂತ್ ಹಾಸ್ಟೆಲಿನ ಈ ಚಾರಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಪ್ರಕಾಶ್ ಬಂದಿದ್ದರು! ಈ ಹಿರಿಯ ಅನುಭವಿ ಚಾರಣಿಗರ ಭೇಟಿಯಾದದ್ದು ಸಂತಸದ ಕ್ಷಣ.


ಅಡಿಗರು ಊಟ ತಯಾರಿಸಿ, ಬಡಿಸಿ, ನಮ್ಮ ಚಾರಣದ ದಣಿವನ್ನು ತಣಿಸಿದರು. ಅವರ ಋಣ ತೀರಿಸುವುದು ಅಸಾಧ್ಯದ ಮಾತು. ಅಡಿಗರ ಸ್ನೇಹಿತರು ತಮ್ಮ ಆತಿಥ್ಯದಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನೆಲ್ಲ ಗೆದ್ದುಬಿಟ್ಟರು. ಇನ್ನೆಂದು ಇಂತಹ ಇನ್ನೊಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಬರುವುದೋ? ಅಡಿಗರು ನಿರಾಸೆ ಮಾಡೋದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಮಗೆ ಗೊತ್ತು!