ಗುರುವಾರ, ಏಪ್ರಿಲ್ 30, 2015

ಈ ಕಡಲತೀರ... ಅಂದ... ಅಪಾಯ...


ಈ ಊರಿನಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಗೆಳೆಯ ಅನಿಲ ವಾಸವಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಅದೊಂದು ಶನಿವಾರ ಮುಂಜಾನೆ ಆತನ ಆಹ್ವಾನದ ಮೇರೆಗೆ ನಾನು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿ ಅರುಣಾಚಲ ಆ ಕಡೆ ಹೊರಟೆವು. ಫುಲ್ ರಿಲ್ಯಾಕ್ಸ್ ಮಾಡಿ, ನೋಡಬೇಕೆಂದಿದ್ದ ಮೂರ್ನಾಲ್ಕು ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಮರುದಿನ ಸಂಜೆ ಉಡುಪಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುವ ಪ್ಲ್ಯಾನ್ ನನ್ನದಾಗಿತ್ತು.


ಮೊದಲು ಈ ಕಡಲತೀರಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದೆವು. ಮೂರ್ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಮೊದಲು ಉದ್ಯಮಿಯೊಬ್ಬರಿಗೆ ಈ ಕಡಲತೀರವನ್ನು ಜಿಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಅನಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದೆ ಎಂಬ ಸುದ್ದಿ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದಿತ್ತು. ಸುದ್ದಿಯು ನಿಜವೋ ಅಥವಾ ತದನಂತರ ಏನಾಯಿತು ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಈ ಸ್ಥಳವೇ ಅಷ್ಟು ರಮಣೀಯವಾಗಿದೆ. ಕಡಲೊಳಗೆ ಚಾಚಿರುವ ಎರಡು ಬೆಟ್ಟಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಕಿಮಿ ಉದ್ದವಿರುವ ಈ ಕಡಲತೀರವನ್ನು ಖರೀದಿಸಿ ಇಲ್ಲೇ ಒಂದು ರೆಸಾರ್ಟ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ರೊಕ್ಕ ಮಾಡುವ ವಿಚಾರ ಯಾರಿಗೂ ಬರಬಹುದು. ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಕುಮ್ಮಕ್ಕು ನೀಡದೆ ಈ ಸ್ಥಳದ ಪಾವಿತ್ರ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಬೇಕಾದ್ದು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕರ್ತವ್ಯ.

 
ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿದರೆ ಈ ಸ್ಥಳ ಕೆಟ್ಟು ರಾಡಿಯಾಗುವುದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವೇ ಇಲ್ಲ. ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಯಾರೂ ಇತ್ತ ಸುಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಸಂಜೆ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಆಸುಪಾಸಿನ ಜನರು ಬರುತ್ತಾರಷ್ಟೆ. ಅದು ಕೂಡಾ ಬಹಳ ವಿರಳ. ಆದರೆ ಹಾಗೆ ಬಂದವರು ಇಲ್ಲಿ ಮಜಾ ಉಡಾಯಿಸಿ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನುವುದು ವಿಪರ್ಯಾಸ.


ಕಡಲತೀರದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕಿದೆವು. ಎಡಬದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಸುತ್ತು ಬಳಸಿ, ಬಂಡೆಗಳನ್ನು ದಾಟಿ, ಆ ಕಡೆ ತೆರಳಿದರೆ ಅಲ್ಲಿಂದ ಸುಂದರ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.


ಅಂದ ಹಾಗೆ ಈ ಕಡಲತೀರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಸುಂದರ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಾ ಸವಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಆನಂದಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರಬೇಕು. ನೀರಿಗಿಳಿಯುವುದು ತುಂಬಾನೇ ಅಪಾಯಕಾರಿ. ಈ ಕಡಲತೀರ ತಟದಿಂದಲೇ ಆಳವಾಗಿದೆ. ನಾನೆಂದಿಗೂ ಎಲ್ಲೂ ನೀರಿಗಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗಿರುವಾಗ ಇಲ್ಲಂತೂ ಅಲೆಗಳ ರಭಸ ಮತ್ತು ಆಳವನ್ನು ನೋಡಿ ನೀರಿನಿಂದ ಸುಮಾರು ಅಂತರ ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡೇ ತೀರದುದ್ದಕ್ಕೂ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕಿದೆ.


ಇಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಬಾರಿ ಸಂಸಾರ ಸಮೇತ ತೆರಳಿದ್ದೆ. ಅರುಣಾಚಲನೂ ಸಂಸಾರ ಸಮೇತನಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದ. ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕಾಲಿಡಬೇಕೆಂದು ನೇಹಲ್ ತುಂಬಾನೇ ಹಟ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು. ಅಪಾಯದ ಅರಿವಿದ್ದರಿಂದ, ನೀರು ಕಾಲಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ತಾಗಿದ ಕೂಡಲೇ ಓಡಿ ಬರುವುದು ಎಂಬ ಷರತ್ತಿನೊಂದಿಗೆ ಆಕೆಯ ಕೈ ಹಿಡಿದು ನೀರಿನೆಡೆ ನಡೆದೆ. ಆದರೆ ನನ್ನ ಅಮ್ಮ ನಮ್ಮ ಹಿಂದೆನೇ ಬಂದಿದ್ದನ್ನು ನಾನು ಗಮನಿಸಲೇ ಇಲ್ಲ! ನೀರು ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ರಭಸವಾಗಿ ನುಗ್ಗಿ ಬಂತು. ಕೂಡಲೇ ನಾವಿಬ್ಬರೂ ಓಡಿಬಂದೆವು. ನಾವು ನೀರಿನಿಂದ ದೂರ ಓಡಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅರುಣಾಚಲ ನೀರಿನೆಡೆ ಓಡುತ್ತಿದ್ದ! ಯಾಕೆಂದು ಹಿಂತಿರುಗಿ ನೋಡಿದರೆ ಅಮ್ಮ ಸೊಂಟದ ತನಕ ನೀರಿನಲ್ಲಿ! ನೀರು ಬಂದಷ್ಟೇ ರಭಸದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯಿತು. ಕಾಲುಗಳು ಮರಳಿನಲ್ಲಿ ಹೂತುಹೋಗಿದ್ದರಿಂದ ಅಮ್ಮ ಅಂದು ಅಪಾಯದಿಂದ ಪಾರಾದರು.


ಮುಂಜಾನೆ ಬಂದು, ವಿರಮಿಸಿ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಊಟವನ್ನು ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿ, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಅಂದವನ್ನು ಆನಂದಿಸಿ, ಅಲ್ಲೇ ಚಾಪೆ ಹಾಸಿ, ಸಣ್ಣ ನಿದ್ರೆ ಹೊಡೆದು ಹಿಂತಿರುಗಲು ಈ ಕಡಲತೀರ ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಳ. ನೀರಿನಿಂದ ದೂರವುಳಿದಷ್ಟು ಒಳ್ಳೆಯದು.

ಮಂಗಳವಾರ, ಮಾರ್ಚ್ 31, 2015

ಬಂದಳಿಕೆಯ ದೇವಾಲಯಗಳು


ಸುಮಾರು ೧೦೦೦ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ವೈಭವದಿಂದ ಮೆರೆದ ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಥಳ ಬಂದಳಿಕೆ. ಕಲ್ಯಾಣಿ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಮೆರೆದಿದ್ದ ಊರಿದು. ಇಸವಿ ೮೩೪ ರಿಂದ ೧೩೪೬ರ ವರೆಗಿನ ಅನೇಕ ಶಾಸನಗಳು ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿವೆ. ಈ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಕದಂಬರು, ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸರು, ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರು, ಸೇವುಣರು, ಕಳಚೂರಿ ಅರಸರು, ಯಾದವರು ಮತ್ತು ಚಾಲುಕ್ಯರು ನೀಡಿರುವ ದಾನ ದತ್ತಿ ವಿವರಗಳಿವೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಪುರಾತನ ಕೆರೆ ನಾಗರಕೆರೆ ಈಗಲೂ ನಳನಳಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಕೆರೆಯ ನೀರು ನಾಗರಹಳ್ಳವಾಗಿ ಹರಿದು ವರದಾ ನದಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ.


ಬಂದಳಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಕೂಡಲೇ ಕೆರೆಯ ತಟದಲ್ಲೇ ಮೊದಲಿಗೆ ಎದುರಾಗುವುದು ಶಾಂತಿನಾಥ ಬಸದಿ. ಬಂದಳಿಕೆ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಮೆರೆದಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಥಾನ ಕವಿಯಾಗಿದ್ದು, ಮಹಾಪಾಂಡಿತ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದವನಾಗಿದ್ದ ಶಾಂತಿನಾಥನಿಗಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಬಸದಿಯಿದು. ಕರಿಕಲ್ಲಿನ ವಿಗ್ರಹವಿರುವ ಗರ್ಭಗುಡಿ, ಅಂತರಾಳ ಮತ್ತು ಸುಖನಾಸಿಯನ್ನು ಈ ಬಸದಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಸುಖನಾಸಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಕಂಬಗಳ ಮೇಲೆ ಏನೇನೋ ಬರಹಗಳು, ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಚಿತ್ರದೊಳಗೆ ಮತ್ತೇನೋ ಅಕ್ಷರಗಳು. ಇವುಗಳೇನೆಂದು ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಬಸದಿಯ ಹೊರಗಡೆ ಒಂದೆರಡು ರುಂಡವಿಲ್ಲದ ದೇವಿಯರ ಮೂರ್ತಿಗಳು ಬಿದ್ದಿದ್ದವು.


ಸ್ವಲ್ಪ ಮುಂದೆ ತೆರಳಿದರೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಾಂಗಣದೊಳಗೆ ತ್ರಿಮೂರ್ತಿ ದೇವಾಲಯ, ಮಹಾನವಮಿ ದಿಬ್ಬ, ಸಹಸ್ರಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇವಿಷ್ಟು ಇವೆ. ತ್ರಿಮೂರ್ತಿ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ತ್ರಿಮೂರ್ತಿ ನಾರಾಯಣ ದೇವಾಲಯವೆಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಇಸವಿ ೧೧೬೦ರಲ್ಲಿ ಹತ್ತನೇ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಚಾಲುಕ್ಯರ ದೊರೆ ೩ನೇ ತೈಲಪನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತ್ರಿಕೂಟ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯ, ಚಾಲುಕ್ಯರು ಕೆಲವೊಂದೆಡೆ ತಮ್ಮ ಏಕಕೂಟ ಮತ್ತು ದ್ವಿಕೂಟ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ತ್ರಿಕೂಟ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ.


ಪ್ರಮುಖ ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಗೋಪುರ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿ ಕುಸಿದಿದೆ. ೨ ಗರ್ಭಗುಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಶಿವಲಿಂಗವಿದ್ದರೆ, ಎಡಕ್ಕಿರುವ ಗರ್ಭಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಗರ್ಭಗುಡಿಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ನವರಂಗವಿದ್ದು, ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಂತರಾಳಗಳಿವೆ. ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ೨ ನಂದಿಗಳಿವೆ. ದೇವಾಲಯದ ಹೊರಗಡೆ ಒಂದು ನಂದಿ ಇದ್ದರೆ, ಇನ್ನೊಂದು ನಂದಿ ಅದಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಅಂತರಾಳದಲ್ಲಿದೆ. ಸಿಕ್ಕಿರುವ ಕೆಲವೊಂದು ವೀರಗಲ್ಲುಗಳನ್ನು ದೇವಾಲಯದ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ಇಡಲಾಗಿದೆ.


ದೇವಾಲಯದ ಮುಂದಿರುವ ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ತ್ರಿಮೂರ್ತಿ ನಾರಾಯಣ ದೇವಾಲಯದ ಮುಂಭಾಗದ ಪ್ರದೇಶ ಪ್ರಮುಖ ಬೀದಿಯಾಗಿದ್ದು, ಹಬ್ಬದ ದಿನಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೆರವಣಿಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಕವಿ ಶಾಂತಿನಾಥ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಈತ ರಚಿಸಿದ ಕಾವ್ಯ ’ಸುಕುಮಾರ ಚರಿತಂ’ನಲ್ಲಿ ಬಂದಳಿಕೆಯ ಎಲ್ಲಾ ವೈಭವಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಮೈಸೂರು ಪ್ರಾಚ್ಯವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಜೋಪಾನವಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಿಡಲಾಗಿದೆ.


ತ್ರಿಮೂರ್ತಿ ನಾರಾಯಣ ದೇವಾಲಯದಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಮುಂದೆ ದಿಬ್ಬವೊಂದರ ಮೇಲೆ ಸಭಾಮಂಟಪವಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಮಹಾನವಮಿ ದಿಬ್ಬ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಹಬ್ಬ ಹರಿದಿನಗಳು ವಿಜೃಂಭಣೆಯಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಥಳ ಇದು. ಇನ್ನೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಮುಂದೆ ಇನ್ನೊಂದು ದಿಬ್ಬದ ಮೆಲೆ ಸಹಸ್ರಲಿಂಗ ಇದೆ. ಸೋಜಿಗದ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಇಲ್ಲೀಗ ಒಂದೂ ಲಿಂಗವಿಲ್ಲ! ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿ ಮುಗ್ಗರಿಸುತ್ತಿರುವ ಎರಡು ನಂದಿ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಇಲ್ಲಿ ಮತ್ತೇನೂ ಇಲ್ಲ.


ಸಹಸ್ರಲಿಂಗದಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಮುಂದೆ ಇದೆ ಸುಂದರ ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ. ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಆನೆಕಲ್ಲು ಸೋಮಯ್ಯ ದೇವಾಲಯವೆಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಹನ್ನೊಂದನೇ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಚಾಲುಕ್ಯ ದೊರೆ ೩ನೇ ಜಗದೇಕಮಲ್ಲನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾಜೆಯ ನಾಯಕ ಎಂಬವನು ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ದೇವಾಲಯದ ದ್ವಾರದ ಇಕ್ಕೆಲಗಳಲ್ಲಿ ರಾಮಾಯಣ ಮತ್ತು ಮಹಾಭಾರತದ ಕತೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುವ ಸುಂದರ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿರುವ ಜಾಲಂಧ್ರಗಳಿವೆ. ಗರ್ಭಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಉದ್ದನೆಯ ಶಿವಲಿಂಗ. ಅಂತರಾಳದಲ್ಲಿ ಸುಂದರ ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ನಂದಿ. ನವರಂಗದಲ್ಲಿ ಎಡಕ್ಕೆ ೩, ಬಲಕ್ಕೆ ೩ ಮತ್ತು ಅಂತರಾಳ ದ್ವಾರದ ಇಕ್ಕೆಲಗಳಲ್ಲಿ ೨, ಹೀಗೆ ಒಟ್ಟು ೮ ಕವಾಟಗಳಿದ್ದವು. ದೇವ ದೇವಿಯರ ಸುಂದರ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಇಲ್ಲಿದ್ದವೇನೋ... ಈಗ ಏನೂ ಇಲ್ಲ.


ಬಂದಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ೨ ದೇವಾಲಯಗಳು - ಕಪಿಲೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ರಾಮೇಶ್ವರ - ಇವೆ ಎಂದು ಓದಿದ್ದೆ. ಆದರೆ ಅವೆಲ್ಲಿ ಇವೆ ಎಂದು ತಿಳಿದವರು ಯಾರೂ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಸ್ವಲ್ಪ ಹುಡುಕಾಡಿ, ನಿರಾಸೆಯಿಂದ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟೆವು.

ಮಾಹಿತಿ: ಜಯದೇವಪ್ಪ ಜೈನಕೇರಿ ಮತ್ತು ಮಂಜುನಾಥ

ಶನಿವಾರ, ಫೆಬ್ರವರಿ 28, 2015

ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ದೇವಾಲಯ - ಲಕ್ಕುಂಡಿ


ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ದೇವಾಲಯದ ಮೂರು ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆಗಳಿವೆ ಹಾಗೂ ನಾಲ್ಕನೇ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಮನೆಯೊಂದಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರಾಂಗಣಕ್ಕೆ ಬೀಗ ಜಡಿದಿರುತ್ತದೆ. ಆ ಬೀಗದ ಕೈ ಇರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮನೆ ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಊರಿನ ಇನ್ನೊಂದು ಮೂಲೆಗೆ ಹೋಗುವಷ್ಟು ಸಮಯ ನನ್ನಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ. ದೇವಾಲಯದ ಯಾವ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಪ್ರಾಕಾರವನ್ನು ಹಾರಿ ಒಳಗೆ ತೆರಳಬಹುದು ಎಂದು ನಾನು ಸಮೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅಲ್ಲೇ ತನ್ನ ಮನೆಯ ಮುಂದೆ, ತನ್ನ ಶಾಲಾ ಸಮವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿಕೊಂಡೇ ಪಾತ್ರೆ ತೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಭೀಮವ್ವ, ’ಸರ, ಅ ಕಡಿ ಗ್ವಾಡಿ ಬಿದ್ದೈತ್ರಿ, ಅಲ್ಲಿಂದ ಒಳಗ ಹೋಗ್ರಿ’ ಎಂದು ದೇವಾಲಯದ ಹಿಂಭಾಗದೆಡೆ ಕೈ ತೋರಿಸಿದಳು. ಆಕೆಗೆ ಧನ್ಯವಾದ ಹೇಳಿ, ಆಕೆ ಹೇಳಿದಂತೆ ಮಾಡಿ, ನೇರವಾಗಿ ದೇವಾಲಯದ ನವರಂಗಕ್ಕೇ ಎಂಟ್ರಿ ಕೊಟ್ಟೆ!


ದೇವಾಲಯದ ನವರಂಗದ ಹೊರಗೋಡೆ ಒಂದು ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಗೋಡೆಯೇ ಇಲ್ಲ! ಇಲ್ಲಿಂದಲೇ ನಾನು ದೇವಾಲಯದೊಳಗೆ ತೆರಳಿದ್ದು. ದೇವಾಲಯದ ಗರ್ಭಗುಡಿ ಮಾತ್ರ ಇನ್ನೂ ಹಾನಿಯಾಗದೇ ತನ್ನ ಮೂಲ ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ.


ನವರಂಗ, ಅಂತರಾಳ ಹಾಗೂ ಗರ್ಭಗುಡಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೇವಾಲಯದ ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರವು ಪಂಚಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕುಸಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಸುದೃಢಗೊಳಿಸಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ನವರಂಗವು ನಾಲ್ಕು ಸುಂದರ ಕಂಬಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಒಂದು ಪಾರ್ಶ್ವದ ಗೋಡೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ನವರಂಗದಲ್ಲಿ ಆರು ಕಂಬಗಳು ಈಗ ಕಾಣಬರುತ್ತವೆ.


ಅಂತರಾಳದ ದ್ವಾರವು ಅತ್ಯಾಕರ್ಷಕವಾಗಿದೆ. ಸುಣ್ಣ ಬಳಿಯಲಾಗಿದ್ದರೂ ಈ ದ್ವಾರದ ಸೌಂದರ್ಯ ಕಿಂಚಿತ್ತೂ ಕ್ಷೀಣಿಸಿಲ್ಲ.


ಎರಡು ಸ್ತಂಭಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ತ್ರಿಶಾಖಾ ದ್ವಾರವು ಇಕ್ಕೆಲಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಲಂಧ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಜಾಲಂಧ್ರಗಳ ನಂತರ ಇನ್ನೊಂದು ಪಟ್ಟಿಯಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ ಬಳ್ಳಿ ಸುರುಳಿಯ ಕೆತ್ತನೆಯಿದೆ. ದ್ವಾರದ ತಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಪಾಲಕರಿದ್ದು, ಬಲಭಾಗದ ದ್ವಾರಪಾಲಕನ ಮೇಲೆ ಶಾಸನವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.


ದ್ವಾರದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವಳಿ ಕೆತ್ತನೆಯಿಂದ ಅಲಂಕೃತ ವೇಣುಗೋಪಾಲನ ವೈಭವಪೂರ್ಣ ಚಿತ್ರಣವಿದೆ. ವೇಣುಗೋಪಾಲನ ಕೊಳಲೇ ಮಾಯವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು! ವೇಣುಗೋಪಾಲನ ಮೇಲೆ ಕೀರ್ತಿಮುಖನಿದ್ದರೆ, ಕಾಲಿನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಗೋವುಗಳನ್ನು, ಗೋಪಿಕೆಯರನ್ನು ಮತ್ತು ಗೊಲ್ಲರನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.


ವೇಣುಗೋಪಾಲನ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ವರಾಹನನ್ನು ಹಾಗೂ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉಗ್ರನರಸಿಂಹನನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಇಕ್ಕೆಲಗಳಲ್ಲಿ ಮಕರಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಆಸೀನರಾಗಿರುವ ಯಕ್ಷ ಹಾಗೂ ಯಕ್ಷಿಯರನ್ನೂ ಕಾಣಬಹುದು. ದ್ವಾರದ ಇಕ್ಕೆಲಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಣಿಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಗೋಪುರವುಳ್ಳ ಅತಿ ಸುಂದರ ಮಂಟಪಗಳಿವೆ.


ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ದ್ವಾರವು ಅಲಂಕಾರರಹಿತ ಪಂಚಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗಜಲಕ್ಷ್ಮೀಯ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಕೆತ್ತನೆಯಿದೆ. ಗರ್ಭಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಗರುಡ ಪೀಠದ ಮೇಲೆ, ಕೀರ್ತಿಮುಖದಿಂದ ಆವೃತ, ಶಂಖಚಕ್ರಪದ್ಮಗದಾಧಾರಿಯಾಗಿರುವ ನಾರಾಯಣನ ಮೂರ್ತಿಯಿದೆ.


ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಹೊರಗೋಡೆಯಲ್ಲಿ ದಿಕ್ಕಿಗೊಂದರಂತೆ ಮೂರು ಮಂಟಪಗಳಿವೆ. ಈ ಮಂಟಪಗಳು ಖಾಲಿಯಿವೆ. ಶಿಖರವನ್ನು ೩ ಸ್ತರಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪದ್ಮದ ಮೇಲೆ ಕಲಶವಿದೆ.


ಶಿಖರದ ತುಂಬಾ ಉತ್ತಮ ಕೆತ್ತನೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಹಲವು ರೂಪಗಳಾಗಿವೆ.